Ko e ha ʻa e ngaahi tuʻutuʻuni fakaʻofisiale ki he fua ʻo e malaʻe ʻakapulu?
ʻOku fonu ʻa e mamani ʻakapulu ʻi he loto vekeveke, potoʻi ngaue, mo e lahi ʻo e feliliuaki ʻi he malaʻe vaʻinga. ʻOku ʻikai tatau ʻa e ʻakapulu (pe soka) mo e sipoti hange ko e ʻakapulu ʻAmelika pe pasiketipolo, ʻa ia ʻoku ʻi ai hono lahi ʻo e malaʻe. ʻOku ʻikai ko ha taʻetokanga ʻeni; ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e hisitolia mo e lao ʻo e vaʻinga. Ko e ngaahi tuʻutuʻuni fakaʻofisiale, ʻa ia ʻoku fokotuʻu ʻe he International Football Association Board (IFAB), ʻa ia ʻoku ne puleʻi ʻa e Lao ʻo e Vaʻinga, ʻoku ʻikai ke ne tuʻutuʻuni ha lahi pau ʻe taha ki ha malaʻe. Ka ʻoku nau ʻomi ha faʻunga ʻo e ngaahi tuʻunga ʻoku tali. ʻOku ʻuhinga ʻeni ʻe lava ke fai ha vaʻinga fakapalofesinale ʻi ha malaʻe vaʻinga ʻe taha ʻi ha malaʻe ʻoku kehe ʻaupito hono lahi mei ha feituʻu fakapalofesinale ʻe taha. Ko e tefitoʻi moʻoni ko e pitch kuo pau ke tapafa pea fakaʻilongaʻi ʻaki ha laine hokohoko, ka ʻe lava ke kehekehe hono loloa mo e maolahi, ʻo kapau ʻoku nau ʻi loto ʻi he tuʻunga mahuʻinga siʻisiʻi taha mo e lahi taha kuo fokotuʻu. ʻOku fakaʻata ʻe he feliliuaki ko ʻeni ʻa e ngaahi kalapu ʻoku ʻi ai honau ngaahi malaʻe vaʻinga fakahisitolia, ʻa ia ʻe ala fakangatangata ai ʻa e feituʻu ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi fale lolotonga, ke hokohoko atu ʻenau vaʻinga ʻi honau malaʻe ʻapi. ʻOku ne toe fakaʻata foki ʻa e langa ʻo e ngaahi malaʻe vaʻinga kehekehe mo feau ʻa e ngaahi fie maʻu kehekehe ʻo e ngaahi tuʻunga kehekehe ʻo e vaʻinga, mei he ngaahi paʻake fakalotofonua ki he ngaahi malaʻe vaʻinga fakavahaʻapuleʻanga. Ko e mahino ʻo e ngaahi lao ko ʻeni ko e ʻuluaki sitepu ia ki hono fakahoungaʻi ʻo e ngaahi meʻa ʻoku fakafeʻiloaki ʻe he lahi ʻo e pitch ki he vaʻinga fakaʻofoʻofa.
Ko e ha ʻoku ʻikai ke lahi ai ʻa e malaʻe ʻakapulu ʻo hange ko e ngaahi sipoti kehe?
Ko e ʻikai ke ʻi ai ha lahi ʻo e malaʻe ʻe taha ʻoku fakatefito ia ʻi he tupuʻanga ʻo e sipoti. Naʻe fokotuʻutuʻu ʻe he ʻakapulu fakaonoponi ʻene ngaahi lao ʻi ʻIngilani ʻi he senituli 19, ko ha taimi naʻe fai ai ʻa e vaʻinga ʻi he ngaahi ʻapiako ʻa e puleʻanga, ʻi he kelekele angamaheni, pea ʻi ha faʻahinga feituʻu pe naʻe ʻataa. Naʻe fakaʻuhingaʻi ʻa e ngaahi fuofua malaʻe ko ʻeni ʻe he ngaahi ngataʻanga fakatuʻasino ʻo e feituʻu, hange ko ha holisi, hala, pe veʻe vaitafe, kae ʻikai ko ha fua kuo ʻosi fakapapauʻi. ʻI he taimi naʻe fokotuʻu ai ʻa e Kautaha ʻAkapulu ʻi he 1863, naʻe fili ʻa e kau faʻu lao ke fokotuʻutuʻu ʻa e ngaahi malaʻe kehekehe lolotonga. Naʻa nau fokotuʻu ha feituʻu ʻe lava ke hao ai ʻa e konga lahi ʻo e ngaahi feituʻu vaʻinga lolotonga. Kuo ʻi ai ha ola tuʻuloa ʻo e tuʻutuʻuni ko ʻeni, ʻo fakatolonga ʻa e natula ʻo e ngaahi kelekele fakahisitolia. Hange ko ʻeni, ko ha malaʻe vaʻinga naʻe langa ʻi ha ʻatakai siʻisiʻi ʻi he senituli 19 ʻe lava ke siʻisiʻi ange hono malaʻe, lolotonga ia ko ha malaʻe vaʻinga fakaonopooni ʻoku langa ʻi ha feituʻu lanu mata ʻe ala fili ia ki ha feituʻu vaʻinga lahi mo lahi ange. ʻOku ʻikai ko ha fehalaaki ʻa e kehekehe ko ʻeni ka ko ha konga ia ʻo e sipoti, ʻo tanaki atu ai ha founga faingataʻa mo tauhi ha fehokotakiʻanga ki he kamataʻanga ʻo e ʻakapulu. ʻOku toe ʻuhinga foki ia ʻe lava ke kehekehe ʻaupito ʻa e "vaʻinga tatau" ʻo makatuʻunga ʻi he feituʻu ʻoku fai, ʻo fakapaleʻi ai ʻa e ngaahi timi te nau lava ʻo liliu ʻenau founga vaʻinga.
Ko e ha ʻa e lahi siʻisiʻi taha mo e lahi taha ki ha malaʻe ʻakapulu?
ʻOku fakamahinoʻi ʻe he Lao ʻo e Vaʻinga ʻa e ngaahi ngataʻanga ʻo ha malaʻe ʻakapulu ʻaki ʻa e loloa mo e maolahi siʻisiʻi taha. Ki he ngaahi vaʻinga matuʻotuʻa ʻi tuʻa, ʻa ia ʻoku kau ai ʻa e ngaahi vaʻinga fakapalofesinale mo e lahi taha ʻo e kakai lalahi, ko e ngaahi tuʻunga ʻeni ʻoku fakaʻaongaʻi fakamamani lahi. Ko e loloa ʻo e malaʻe (ko e touchline) kuo pau ke siʻisiʻi hifo ʻi he ʻiate ʻe 100 (mita ʻe 90) pea ko e lahi taha ko e ʻiate ʻe 130 (mita ʻe 120). Ko e maolahi ʻo e malaʻe (ko e laine tataʻo) kuo pau ke siʻisiʻi hifo ʻi he ʻiate ʻe 50 (mita ʻe 45) pea ko e lahi taha ko e ʻiate ʻe 100 (mita ʻe 90). ʻOku faʻu ʻe he ngaahi fakangatangata ko ʻeni ha ngaahi fotunga tapafa lahi ʻe ala malava. ʻE lava ke mita ʻe 120 ʻa e loloa mo e mita ʻe 45 hono falahi, ʻo faʻu ai ha ʻatakai vaʻinga kehe ʻaupito ʻi hono fakafehoanaki ki ha malaʻe vaʻinga nounou mo falahi ange ʻa ia ʻoku mita ʻe 100 hono loloa pea mita ʻe 90 hono falahi. ʻE lava ke kehekehe ʻaupito ʻa e ratio ʻo e loloa ki he maolahi, neongo ʻoku ʻi ai ʻa e ʻamanaki angamaheni ʻo e tapafa, ʻa ia ko hono ʻuhinga ʻoku ʻikai ke ʻi loto ʻa e tapafa haohaoa ʻi he laumalie ʻo e ngaahi lao. ʻOku mahuʻinga ʻa e feliliuaki ko ʻeni ki hono feau ʻo e ngaahi fokotuʻutuʻu kehekehe ʻo e malaʻe vaʻinga mo e ngaahi fie maʻu, ʻo hange ko ia te tau vakaiʻi lahi ange.
ʻOku uesia fefe ʻe he loloa mo e maolahi ʻa e feituʻu vaʻinga?
ʻOku ʻoange ʻe he ngaahi tuʻunga ʻoku fakangofua ki he loloa mo e maolahi ʻa e tauʻataina lahi ki he ngaahi kalapu mo e kau fokotuʻutuʻu ʻo e malaʻe vaʻinga. Ke sioloto atu ki he meʻá ni, fakakaukau ki he ngaahi meʻa ʻ oku fuʻu tōtuʻá. ʻOku ʻomi ʻe ha malaʻe ʻi he ngataʻanga siʻisiʻi ange ʻo e spectrum (e.g., 100m x 64m) ha feituʻu vaʻinga ʻoku femoʻuekina mo malohi ange. ʻOku nounou ange ʻa e vamamaʻo ʻi he vahaʻa ʻo e ngaahi tataʻo, ʻo ne fakaʻaiʻai ʻa e liliu vave ange mo e vaʻinga hangatonu ange. ʻOku ʻuhinga ʻa e fakasiʻisiʻi ʻo e maolahi ʻoku vaofi ange ai ʻa e tafaʻaki, ʻa ia ʻe lava ke faingofua ange ai ki he maluʻi ke ʻufiʻufi ʻa e maolahi kotoa pea faingataʻa ange ki he kau kapakau ke maʻu ha feituʻu. ʻI he tafaʻaki ʻe taha, ʻoku ʻomi ʻe ha malaʻe lahi (e.g., 120m x 80m) ha feituʻu lahi ʻaupito. ʻOku lelei ʻeni ki he ngaahi timi ʻoku nau moʻui lelei, he kuo pau ke lahi ange ʻa e feituʻu ʻoku ʻi ai ʻa e kau vaʻinga. ʻOku ʻaonga foki ki he kau vaʻinga talenitiʻia fakatekinikale ʻa ia te nau lava ʻo fakaʻaongaʻi ʻa e feituʻu lahi ange ke dribble, pea mo e kau paasi mohu founga te nau lava ʻo fetongi ʻa e vaʻinga mei he tafaʻaki ʻe taha ki he tafaʻaki ʻe taha. ʻOku kiʻi tuai foki ʻa e vaʻinga ʻi he funga vaʻinga lahi ange, he ʻoku lahi ange ʻa e taimi ʻo e kau vaʻinga ʻi he foʻi pulu pea loloa ange ʻa e feliliuaki. Ko ia ai, ko e fili ʻo e ngaahi fua ko ha meʻangaue ia ʻoku fokotuʻutuʻu. Ko ha timi ʻoku lelei ʻi he teke mo e vaʻinga fakatuʻasino ʻe saiʻia ange ʻi ha malaʻe siʻisiʻi ange ke fakasiʻisiʻi ʻaki ʻa e vaʻinga, ka ko ha timi ʻoku nau maʻu ʻa e vaʻinga vave mo fakatekinikale ʻe lava ke nau maʻu ha malaʻe lahi ange ʻa ia te nau lava ʻo fakalahi ai ʻa e timi ʻe taha.
ʻOku kehekehe fefe ʻa e lahi ʻo e malaʻe ʻakapulu ʻi he toʻu motuʻa?
Ko e ngaahi fua ʻoku aleaʻi ʻo aʻu mai ki he taimi ni ʻoku ʻaonga ia ki he ʻakapulu matuʻotu Neongo ia, ʻoku toe fakatokangaʻi foki ʻe he Lao ʻo e Vaʻinga ʻoku ʻikai totonu ke vaʻinga ʻa e fanau ʻi ha malaʻe lalahi. ʻE fakafeʻatungiaʻi ʻenau fakalakalaka ʻi heʻenau fai ia, he te nau fakamoleki ha taimi lahi ange ʻi he lele ʻi he fengaueʻaki mo e foʻi pulu. Ko ia ai, ʻoku ʻoatu ʻe he IFAB ʻa e lahi ʻo e malaʻe ʻoku fokotuʻu atu ki he toʻu tupu kehekehe, ʻa ia ʻoku fakataumuʻa ke fua totonu ʻa e vaʻinga. ʻOku mahuʻinga ʻa e fanga kiʻi founga iiki ko ʻeni ki he fakalakalaka ʻa e kau vaʻinga, ke fakapapauʻi ʻoku kei fakafiefia, fakamanako mo fakatekinikale pe ʻa e vaʻinga.
Ko e ha ʻa e lahi angamaheni ʻo e malaʻe ʻakapulu ʻa e toʻu tupu (U8 ki he U14)?
Ko hono fakasiʻisiʻi ʻo e malaʻe maʻa e kau vaʻinga kei iiki ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e fakalakalaka ʻa e toʻu tupu. Ki he toʻu iiki taha, ʻoku faʻa fakahoko ʻa e vaʻinga ʻi ha malaʻe iiki ange. Hange ko ʻeni, ko e kau vaʻinga taʻu siʻi hifo ʻi he taʻu 8 pe siʻi hifo ʻoku nau vaʻinga ʻi he malaʻe mei he mita ʻe 27.45 ki he mita ʻe 45.75 pea mita ʻe 18.30 ki he mita ʻe 27.45 hono maolahi. ʻOku fakasiʻisiʻi ʻe he founga siʻisiʻi ko ʻeni ʻa e ngaahi fie maʻu fakatuʻasino pea fakalahi ʻa e lahi ʻo e ala ʻa e tokotaha vaʻinga takitaha ki he foʻi pulu. ʻI he fakaʻau ke motuʻa ange ʻa e kau vaʻinga mo fakalakalaka fakatuʻasino mo fakatekinikale, ʻoku tupulaki mamalie ange ʻa e lahi ʻo e malaʻe. Ki he ngaahi kulupu taʻu siʻi hifo ʻi he taʻu 9 mo e Siʻi hifo ʻi he taʻu 10, ʻoku toe lahi ange ʻa e loloa ʻoku fokotuʻu atu, ʻo faʻa kau ai ha liliu ki he founga 7v7 pe 9v9. ʻI he taimi ʻoku aʻu ai ʻa e kau vaʻinga ki he taʻu siʻi hifo ʻi he taʻu 13 mo e Siʻi hifo ʻi he 14, ʻoku nau ofi atu ki ha vaʻinga kakato, ka ʻi ha meʻafua siʻisiʻi siʻisiʻi. Ki he kulupu ko ʻeni, ko e mita ʻe 72.80 ki he mita ʻe 91 hono loloa pea mita ʻe 45.50 ki he mita ʻe 56 hono maolahi. ʻOku fakapapauʻi ʻe he fakautuutu ko ʻeni ʻo e feituʻu vaʻinga ʻoku feʻunga maʻu pe ʻa e ngaahi fie maʻu fakatuʻasino mo e founga ʻo e vaʻinga ki he tuʻunga fakalakalaka ʻa e kau vaʻinga, ʻo fakatupulaki ai ʻa e maʻu ʻo e potoʻi ngaue lelei ange mo ha mahino loloto ange ki he ʻilo ki he feituʻu.
Ko e ha ʻa e lahi ʻo e malaʻe ʻoku fokotuʻu atu ki he ngaahi kalapu fakapalofesinale?
Neongo ʻoku ʻomi ʻe he Lao ʻo e Vaʻinga ha faʻahinga kehekehe, ka ʻoku ʻi ai ʻa e lahi ʻoku faʻa fakaʻaongaʻi "fokotuʻu" ki he ʻakapulu fakapalofesinale. ʻOku faʻa fakaʻaongaʻi ʻa e fokotuʻu ko ʻeni ko ha fakahinohino ki hono langa ʻo e malaʻe vaʻinga foʻou pea mo e ngaahi kalapu ʻoku nau fekumi ki ha malaʻe vaʻinga ʻoku potupotutatau. Ko e fua ʻoku faʻa fokotuʻu atu ki ha timi matuʻotuʻa ko e mita ʻe 64.01 (mita ʻe 70) pea mita ʻe 100.58 (mita ʻe 110). Ko e lahi ko ʻeni, fakafuofua ki he ʻiate ʻe 110 mo e ʻiate ʻe 70, ʻoku faʻa lau ia ko ha feituʻu "goldilocks"—ʻikai fuʻu lahi, ʻikai fuʻu siʻisiʻi. ʻOku ne ʻomi ha potupotutatau lelei ʻi he vahaʻa ʻo e feituʻu ʻoku ʻataa ai ʻa e vaʻinga ʻohofi mo e malava ke tauhi ʻa e malohi ʻo e maluʻi. ʻOku lahi feʻunga ke lava ʻo fai ha ʻakapulu lahi ka ʻoku ʻikai fuʻu lahi ke hoko ko ha sivi ʻo e kataki. Ko e lahi ʻo e ngaahi malaʻe vaʻinga ʻiloa taha ʻi mamani ʻoku ofi ʻaupito ki he ngaahi meʻa ko ʻeni, he ʻoku lau ia ko e fakaʻaliʻali fakaʻofoʻofa mo fakafiefia taha ki he vaʻinga ʻo onoponi. Neongo ia, ʻoku mahuʻinga ke manatuʻi ko ha fokotuʻu ʻeni, ʻoku ʻikai ko ha tuʻutuʻuni, pea ʻoku lahi ʻa e ngaahi kalapu tuʻukimuʻa ʻoku ʻi ai ʻenau ngaahi malaʻe ʻoku mavahe mei he tuʻunga ko ʻeni ke feʻunga mo ʻenau ngaahi fie maʻu ʻi he malaʻe vaʻinga pe founga ʻoku nau saiʻia ai.
Ko e ʻuhinga ʻoku mahuʻinga ai ʻa e aspect ratio: He ʻikai te ke sio ki ha pitch tapafa
Ko e taha ʻo e ngaahi tefitoʻi lao ʻoku ʻikai tohi ki hono faʻu ʻo e pitch ko hono fakatolonga ʻo ha fotunga tapafa ʻoku lahi ange hono loloa ʻi hono maolahi. He ʻikai te ke teitei sio ki ha malaʻe ʻakapulu kuo fakangofua ʻa ia ko e mita ʻe 90 mo e mita ʻe 90, neongo ʻoku fakatou ʻi loto ʻa e ongo fika ʻi he vahaʻa fakalao ʻo e loloa mo e maolahi. ʻOku ʻuhinga ʻeni koeʻuhi he ʻoku fie maʻu ʻe he Lao ʻo e Vaʻinga ke loloa ange ʻa e malaʻe ʻi hono falahi. Ko e "aspect ratio," pe ko e fekauʻaki proportional ʻi he vahaʻa ʻo e loloa mo e maolahi, ko ha ʻulungaanga mahuʻinga ia ʻo e malaʻe vaʻinga. Ko e laine tataʻo (ko e maolahi) ko e ngaahi tafaʻaki nounou maʻu pe, pea ko e laine ʻoku loloa ange maʻu pe. ʻOku mahuʻinga ʻeni ki he sio mo e fakaʻaongaʻi. ʻOku ne fakamatalaʻi ʻa e tefitoʻi taumuʻa ʻo e vaʻinga, ʻa ia ko e ongo taumuʻa fehangahangai ʻe ua. ʻE hanga ʻe he malaʻe tapafa ʻo liliu ʻa e geometry ʻo e vaʻinga, ʻo ʻai ke siʻisiʻi ange ʻa e ngaahi halanga ʻohofi mo liliu ʻa e ngaahi tuliki ki he paasi mo e fakahu. ʻE ngali kehe foki mo maumauʻi ʻa e mahino tukufakaholo mo fakalao ki he tuʻunga ʻoku totonu ke ʻi ai ʻa e malaʻe ʻakapulu. Ko ia ai, neongo ʻoku ʻomi ʻe he ngaahi mataʻifika ha tuʻunga kehekehe, ʻoku fakapapauʻi ʻe he va fetuʻutaki ʻi honau vahaʻa ʻoku ʻi ai maʻu pe ha tuʻunga angamaheni mo ʻiloʻi.
Beyond the Lines: Ngaahi Meʻafua Mahuʻinga Kehe ʻo e Pitch
Neongo ko e loloa mo e maolahi fakalukufua ʻa e tefitoʻi lao ki he dimensional, ko e kamataʻanga pe ia. ʻOku kau ʻi he malaʻe ʻakapulu ʻoku tuʻutuʻuni ʻa e ngaahi feituʻu mahuʻinga kehe mo honau fua pau. ʻOku tatau pe ʻa e ngaahi fakaʻilonga ko ʻeni ʻo tatau ai pe pe ko e ha ʻa e lahi fakalukufua ʻo e malaʻe, ke fakapapauʻi ʻoku fakaʻaongaʻi fakamamani lahi ʻa e ngaahi tefitoʻi lao ʻo e vaʻinga. Hange ko ʻeni, ko e feituʻu tautea ko ha tapafa angamaheni ʻoku mita ʻe 16.5 (ʻiate ʻe 18) mei he pou tataʻo takitaha pea mita ʻe 16.5 ki he malaʻe vaʻinga. ʻOku ʻi ai hono lahi pau ʻo e tataʻo: mita ʻe 2.44 (fute ʻe 8) maʻolunga pea mita ʻe 7.32 (mita ʻe 8) hono falahi. ʻOku mita ʻe 9.15 (ʻiate ʻe 10) ʻa e foʻi siakale ʻi lotomalie, pea ʻoku tuʻu ʻa e feituʻu tautea ʻi he mita ʻe 11 (ʻiate ʻe 12) mei he laine tataʻo. ʻOku mahuʻinga ʻa e ngaahi meʻa tuʻu maʻu ko ʻeni. ʻOku nau fakapapauʻi ʻoku mamaʻo tatau pe ʻa e ʻaka tautea mei he tataʻo ʻi he Wembley Stadium mo e paʻake fakalotofonua. ʻOku nau fakapapauʻi ko e feituʻu maluʻi makehe ʻo e leʻo koloa (ʻa e feituʻu tautea) ʻoku lahi maʻu pe, ʻo maʻu ai ha faʻunga pau ki hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi lao, hange ko e ngaahi fehalaaki mo e ngaahi tuʻutuʻuni ʻo e tolo pulu. ʻE lava pe ke kehekehe ʻa e lahi ʻo e malaʻe, ka ʻoku ʻikai lava ke liliu ʻa e ngaahi feituʻu mahuʻinga ko ʻeni, ʻo ne ʻomi ha fakavaʻe pau ki he vaʻinga.
ʻOku anga fefe ʻa e tuʻu maʻu ʻa e feituʻu tautea mo e lahi ʻo e tataʻo?
Ko e tuʻunga tatau ʻo e feituʻu tautea mo e lahi ʻo e tataʻo, neongo ʻa e kehekehe ʻa e lahi ʻo e malaʻe, ko ha fakamoʻoni ia ki he fakamuʻomuʻa ʻo e ngaahi lao mahuʻinga ʻo e vaʻinga. ʻOku toputapu ʻa e lahi ʻo e tataʻo; ʻOku ne fakamahinoʻi ʻa e taumuʻa taupotu taha mo fakapapauʻi ʻoku ʻi ai ha pole tatau maʻa e kau leʻo koloa ʻi he funga ʻo e mamani. Ko e meʻa tatau pe, ʻoku mahuʻinga ʻa e lahi pau ʻo e feituʻu tautea ki he tautea mamafa taha ʻi he vaʻinga—ʻa e ʻaka tautea. Kapau ʻe kehekehe ʻa e lahi ʻo e feituʻu tautea ʻi he malaʻe, kuo pau ke kehekehe ʻa e mamaʻo ʻo e ʻaka tautea (toʻo mei he feituʻu tautea), ʻo liliu ai ʻa e faingamalie ke tataʻo. ʻI hono tauhi maʻu pe ʻo e ngaahi fotunga ko ʻeni, ʻoku tauhi maʻu ai ʻe he vaʻinga ʻa hono angatonu. Neongo ia, ʻe lava ke ʻi ai ha ngaahi ola siʻisiʻi ʻi hono fokotuʻu ʻo e ngaahi fotunga tuʻu maʻu ko ʻeni ʻi loto ʻi he tapafa kehekehe ʻo e pitch. Hange ko ʻeni, ʻi ha malaʻe lahi ange, ʻoku lahi ange ʻa e mamaʻo mei he feituʻu tautea ki he fuka tuliki, ʻa ia ʻe lava ke ne uesia ʻa e founga maluʻi ʻe he ngaahi timi ʻa e ngaahi feituʻu lalahi. ʻI ha malaʻe loloa ange, ʻoku fakalahi ʻa e vahaʻa ʻo e tapa ʻo e feituʻu tautea mo e laine vaeuaʻanga, ʻo ne takiekina ʻa e feituʻu ʻe lava ke langa hake ai ʻa e vaʻinga. Ko ia, neongo ʻoku tuʻu maʻu ʻa e tataʻo mo e puha, ko honau tuʻunga ʻi loto ʻi he malaʻe lahi ange ko ha konga mahuʻinga ia ʻo e tuʻunga fakasiokalafi ʻo e vaʻinga.
Ko e founga ʻoku takiekina ai ʻe he lahi ʻo e malaʻe ʻa e founga mo e founga vaʻinga ʻakapulu
Ko e lahi ʻo e malaʻe ʻakapulu ʻoku ʻikai ko ha fakaikiiki fakapule pe; ko ha founga malohi ia ʻo e founga mo e founga vaʻinga. ʻOku ʻiloʻi lelei ʻe he kau faiako mo e kau ʻanalaiso ʻa e ngaahi tafaʻaki te nau vaʻinga ai pea ʻoku nau faʻa teuteuʻi ʻa e ngaahi palani vaʻinga ʻo fakatatau ki ai. ʻOku hanga ʻe ha kalapu ʻoku fasiʻi hono malaʻe, hange ko e Wembley motuʻa pe malaʻe ʻi Pilitania, ʻo fakamalohiʻi ʻa e vaʻinga ki ha feituʻu siʻisiʻi ʻi lotoloto. ʻE lava ke lelei ʻeni ki ha timi ʻoku lelei ʻi he mapuleʻi vaofi, paasi vave ʻi he ngaahi feituʻu siʻisiʻi, mo e tau fakatuʻasino ʻi he lotolotonga. ʻOku siʻisiʻi ange ʻa e feituʻu ke ngaue ai ʻa e kau kapakau ʻi he malaʻe pehee, ʻo siʻisiʻi ange ai ʻenau ola lelei. ʻI he tafaʻaki ʻe taha, ʻoku feinga ʻa e ngaahi kalapu hange ko Manchester United pe Real Madrid, mo honau ngaahi malaʻe lahi, ke fakaʻaongaʻi ʻa e maolahi kakato. ʻOku feʻunga ʻeni mo e kau vaʻinga ʻoku nau tuʻumalie ʻi he ngaahi tuʻunga fakatautaha ʻi he tafaʻaki mo e kau tuki ʻoku nau lava ʻo lele ki he ngaahi halanga ʻi mui ʻi he maluʻi. ʻOku toe faingataʻa ange foki ki he timi maluʻi ke nau ʻufiʻufi ʻa e ngaahi feituʻu kotoa pe, ʻo malava ke fakatupu ai ha ava ʻi loto malie.
ʻIkai ngata ai, ʻoku uesia ʻe he loloa ʻo e malaʻe ʻa e vamamaʻo ʻoku tuʻu ki ʻolunga. ʻOku hanga ʻe he malaʻe loloa ange ʻo ʻai ha vahaʻa lahi ange ʻi he vahaʻa ʻo e laine maluʻi mo e laine lotoloto, pea ʻi he vahaʻa ʻo e laine lotoloto mo e laine ki muʻa. ʻE lava ke fakaʻaongaʻi ʻeni ʻe he ngaahi timi ʻoku vave mo hangatonu ʻa e kau vaʻinga ʻoku nau lava ʻo lele ki he ngaahi paasi loloa. ʻOku ne toe fakamahuʻingaʻi foki ʻa e tuʻunga moʻui lelei ʻa e kau vaʻinga lotoloto, ʻa ia kuo pau ke nau ʻufiʻufi ha feituʻu lahi ange ke fakafehokotaki ʻa e maluʻi mo e ʻohofi. ʻOku hanga ʻe ha malaʻe nounou ange ʻo fakasiʻisiʻi ʻa e ngaahi laine ko ʻeni, ʻo faingofua ange ai ki ha timi ke teke maʻolunga ʻi he malaʻe pea faingataʻa ange ki he timi ʻe taha ke nau vaʻinga mei mui. Ko ia ai, ʻoku ʻikai ngata pe ʻi he vahaʻa ʻo e kau vaʻinga ʻi he malaʻe, ka ʻi he ʻatamai ʻo e kau pule kuo pau ke nau fili ʻa e founga ke fakaʻaongaʻi—pe taʻofi ai—ʻa e ngaahi tafaʻaki makehe ʻo e malaʻe.
Ngaahi Kehekehe Fakamamani Lahi: Ko e Founga ʻOku Kehekehe ai ʻa e Lahi ʻo e Pitch ʻi he Ngaahi Liiki Lalahi
Neongo kuo pau ke muimui ʻa e ngaahi liiki fakapalofesinale kotoa pe ki he ngaahi tuʻunga ʻo e IFAB, ʻoku ʻi ai ʻa e ngaahi hehema mo e ngaahi meʻa ʻoku saiʻia ai ʻi he ngaahi fonua mo e ngaahi feʻauhi kehekehe. ʻOku ʻiloa ʻa e Premier League ʻi ʻIngilani ʻi heʻene kehekehe. ʻOku ʻi ai ha ngaahi malaʻe fakahisitolia hange ko e Goodison Park (Everton), ʻa ia naʻe siʻisiʻi ange ʻa e malaʻe, mo e ngaahi malaʻe vaʻinga foʻou mo lalahi ange hange ko e Etihad Stadium (Manchester City). Ko e kehekehe ko ʻeni ko e konga ia ʻo e fakaʻofoʻofa ʻo e liiki pea ko ha pole ia ki he ngaahi timi ʻaʻahi. ʻI he tafaʻaki ʻe taha, ko e lahi ʻo e ngaahi malaʻe vaʻinga fakaonopooni ʻi he La Liga ʻo Sipeini mo e Bundesliga ʻa Siamane ʻoku nau fakahehema ki he ngataʻanga lahi ange ʻo e tuʻunga ʻo e tuʻunga. ʻOku faʻa fakamuʻomuʻa ʻe he ngaahi liiki ko ʻeni ʻa e ʻakapulu fakatekinikale ʻoku fakatefito ʻi he koloa, pea ʻoku ʻomi ʻe ha malaʻe lahi ange ʻa e feituʻu ʻoku fie maʻu ki he ngaahi paasi faingataʻa. ʻOku fekauʻaki ʻa e Serie A ʻItali mo e ʻakapulu ʻoku fakataumuʻa ki he maluʻi, pea ko e niʻihi ʻo hono ngaahi malaʻe vaʻinga motuʻa ange ʻoku fasiʻi ange, ʻa ia ʻe lava ke fakafaingofuaʻi ai ha faʻunga maluʻi ʻoku femoʻuekina mo matolu ange. Ko e moʻoni ko e ngaahi fakalukufua ʻeni, pea ʻoku ʻi ai ʻa e kehekehe ʻi he liiki takitaha. Neongo ia, ʻe lava ke faʻa fakamalohia ʻa e anga fakafonua ʻo e liiki ʻe he lahi angamaheni ʻo hono malaʻe. ʻI he taimi ʻoku feʻauhi ai ʻa e ngaahi timi ʻi he ngaahi feʻauhi fakavahaʻapuleʻanga hange ko e UEFA Champions League, kuo pau ke nau liliu ki he lahi ʻo e malaʻe vaʻinga ʻa e timi ʻe taha, ʻo tanaki atu ai ha toe founga ki he ngaahi feʻauhi maʻolunga ko ʻeni.
Ngaahi Fehuʻi ʻOku Faʻa ʻEke Fekauʻaki mo e Fua ʻo e Malaʻe ʻAkapulu
Ko e ha ʻa e fua totonu ʻo ha malaʻe Premier League?
ʻOku ʻikai ke ʻi ai ha fua pau ʻe taha ki ha malaʻe ʻo e Premier League. Kuo pau ke kau ʻa e malaʻe ʻo e kalapu takitaha ʻi he ngaahi tuʻutuʻuni ʻa e IFAB ko e mita ʻe 90-120 hono loloa pea mita ʻe 45-90 hono maolahi. Hange ko ʻeni, ko e malaʻe Old Trafford ʻoku fakafuofua ki he 105m x 68m, lolotonga ia ko e Etihad Stadium ʻoku fakafuofua ki he 106m x 70m. Ko e kehekehe ko ha ʻulungaanga mahuʻinga ia ʻo e liiki.
Ko e ha ʻoku fuʻu lalahi ange ai ʻa e ngaahi malaʻe ʻakapulu ʻe niʻihi ʻi he niʻihi?
ʻOku kehekehe ʻa e lahi ʻo e pitch koeʻuhi ko hono fakatahaʻi ʻo e ngaahi ʻuhinga fakahisitolia, langa, mo e founga ngaue. ʻOku faʻa fakangatangata ʻa e ngaahi malaʻe vaʻinga motuʻa ange ʻe honau ʻatakai. ʻOku feliliuaki ange ʻa e ngaahi malaʻe vaʻinga ʻo onoponi. ʻIkai ngata ai, ʻe lava ke fili ʻe he ngaahi kalapu ʻa e ngaahi tafaʻaki ʻoku nau tui ʻoku feʻunga mo e founga vaʻinga ʻenau timi, hange ko ha malaʻe lahi ange ki ha vaʻinga ʻoku fakatefito ʻi he koloa pe ko ha malaʻe fasiʻi ange ki ha founga maluʻi ange.
Ko e ha hono lahi ʻo e malaʻe ʻakapulu maʻa e Under 12s?
Neongo ʻe kehekehe ʻa e ngaahi fua pau ʻo fakatatau ki he kautaha fakalotofonua, ka ʻoku faʻa vaʻinga ʻa e U12 ʻi ha malaʻe 9v9. ʻOku angamaheni ʻaki ʻa e siʻisiʻi ange ʻeni ʻi ha malaʻe lalahi kakato. Ko e feituʻu angamaheni ki he kulupu taʻu ko ʻeni ʻoku fakafuofua ki he mita ʻe 60-70 ʻa e loloa pea mita ʻe 40-50 hono falahi, ʻo fakaʻata ai ʻa e kau vaʻinga kei talavou ke fakatupulaki ʻenau taukei ʻo ʻikai lomekina ʻe he fuʻu lahi ʻa e feituʻu.
Fakafehoanaki fakalukufua ʻo e ngaahi fua angamaheni ʻo e pitch ʻi he tuʻunga
| Kulupu Taʻu / Tuʻunga | Loloa angamaheni (mita) | Lahi angamaheni ʻo e maolahi (mita) | Founga Angamaheni |
|---|---|---|---|
| Siʻi hifo ʻi he 8 | 27.45 – 45.75 | 18.30 – 27.45 | 5v5 / 7v7 |
| Siʻi hifo ʻi he taʻu 10 | 45.75 – 72.80 | 27.45 – 45.50 | 7v7 / 9v9 |
| Under 13 – U14 | 72.80 – 91.00 | 45.50 – 56.00 | 11v11 (Toʻu Tupu) |
| Matuʻotuʻa (Fakapalofesinale) | 100 – 110 (Fokotuʻu atu) | 64 – 75 (Fokotuʻu atu) | 11v11 (Matuʻotuʻa) |
Fakaʻosi: Ko Hono Tali ʻo e Kehekehe ʻo e Malaʻe ʻAkapulu
Ko e ngaahi lao ʻoku ne puleʻi ʻa e lahi ʻo e malaʻe ʻakapulu ko ha fakatata lelei ia ki he sipoti: ʻoku fokotuʻutuʻu kae feliliuaki, pea ʻoku ʻi ai ha feituʻu ki he tukufakaholo mo e foʻou fakatouʻosi. Ko e foʻi moʻoni ko ia ko e malaʻe ʻi ha paʻake fakalotofonua mo ha malaʻe ʻi he Champions League ʻoku puleʻi ʻe he faʻunga feliliuaki tatau ʻoku ne fakafehokotaki ʻa e kakai ki he kau maʻolunga. ʻOku ʻikai ko ha meʻa noa pe ʻa e kehekehe ko ʻeni ka ko ha fili ia ʻa e kau faʻu lao ke fakapapauʻi ʻe lava ke vaʻinga mo fiefia ʻi he feituʻu kotoa pe, mei he ngaahi hala fasiʻi ʻo ha kolo fakahisitolia ki he ngaahi feituʻu lahi ʻo ha sipoti fakaonopooni. Ki he kau poupou, ʻoku tanaki mai ʻe he mahino ʻa e ngaahi tafaʻaki ko ʻeni ha houngaʻia foʻou ʻi he taimi ʻoku mamata ai ʻi ha vaʻinga. Ko e taimi hoko te ke sio ai ki ha timi ʻoku faingataʻaʻia ke maumauʻi ha timi ʻe taha pe ko ha kapakau ʻoku nau maʻu ha ʻeka lahi, fakakaukau ki he lahi ʻo e malaʻe. ʻOku ʻikai fekauʻaki pe ia mo e kau vaʻinga mo e foʻi pulu; Ko e malaʻe ʻoku nau vaʻinga ai ko ha tokotaha longomoʻui mo fakalongolongo ʻi he tulama, ʻo ne fakafotunga ʻa e founga mo e lele ʻo e vaʻinga fakaʻofoʻofa. Ki he kau maʻu malaʻe vaʻinga mo e ngaahi kalapu, ko e fili ʻo e fua ko ha fili tuʻuloa ia te ne takiekina ʻa e vaʻinga kotoa pe ʻoku fakahoko ʻi he malaʻe vaʻinga ko ia ʻi he ngaahi taʻu lahi ka hoko mai, ʻo hoko ai ko e taha ʻo e ngaahi tafaʻaki mahuʻinga taha, ka ʻoku faʻa taʻefakatokangaʻi, ʻo e faʻunga ʻakapulu.